Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Terapisi
Adana'da OKB ve Takıntı Danışmanlığı
Zihne kendiliğinden giren bir düşünce, ardından onu bastırmak için yapılan bir hareket. Kapıya geri dönmek, elleri bir kez daha yıkamak, içinden aynı cümleyi tekrarlamak. Ritüel birkaç dakika rahatlatır; sonra düşünce daha yüksek sesle geri gelir. Takıntının asıl yorucu tarafı düşüncenin kendisi değil, onu susturmak için harcanan bu emektir.
Adana Seyhan Reşatbey'deki ofisimizde, Psikolog Rana Pekel ile yürütülen görüşmelerde takıntılar, ağırlıklı olarak Bilişsel Davranışçı Terapi (100 saatlik eğitim) yaklaşımıyla ele alınır.
Tanı Hekimin Yetkisindedir
Obsesif kompulsif bozukluk tanısını koyma yetkisi hekime aittir. Psikolojik danışmanlık süreci tanı koyma veya ilaç önerme kapsamına girmez. Bu sayfadaki bilgiler tanıtım amaçlıdır; kendinizde okuduğunuz belirtileri görmeniz tanı anlamına gelmez.
Görüşmelerde yapılan iş, zorlandığınız düşünce ve davranış örüntüsünü sizinle birlikte anlamak ve bu örüntüyü değiştirecek beceriler üzerine çalışmaktır.
Obsesyon ve Kompulsiyon Neyi Anlatır?
Obsesyon, kişinin istemediği hâlde zihnine giren, kaygı ve rahatsızlık yaratan düşünce, imge veya dürtüdür. Kompulsiyon ise bu rahatsızlığı düşürmek için yapılan tekrarlayan davranış ya da zihinsel eylemdir: yıkamak, kontrol etmek, saymak, içinden bir cümleyi tekrarlamak.
Döngüyü ayakta tutan şey ritüelin işe yaramasıdır. Kaygı gerçekten düşer, kişi rahatlar. Ancak zihin bundan şu dersi çıkarır: "Kötü şey olmadı çünkü bunu yaptım." Bir sonraki sefer düşünce daha güçlü, ritüele duyulan ihtiyaç daha acil gelir. Kısa vadeli rahatlama, uzun vadede takıntıyı besler.
Çoğu danışan düşüncelerinin mantık dışı olduğunu bilir. Bilmek ile durdurabilmek aynı şey değildir; bu yüzden "kendine hâkim ol" türü öğütler işe yaramaz.
Sık Görülen Takıntı Biçimleri
- Bulaşma ve TemizlikMikrop, kir veya hastalık bulaşma düşüncesi; aşırı yıkama, temizleme ve belirli yüzeylere dokunmama.
- Kuşku ve Kontrol Etme"Kapıyı kilitledim mi, ocağı kapattım mı" şüphesi ve tekrarlayan kontroller. Kontrol ettikçe kuşkunun artması tipiktir.
- Simetri ve DüzenNesnelerin belirli bir hizada durma gerekliliği; aksi hâlde içte biriken huzursuzluk ve "tamamlanmamışlık" hissi.
- İstenmeyen DüşüncelerKişinin değerleriyle taban tabana zıt, zarar verme, dinî ya da cinsel içerikli düşünce ve imgeler. Utanç yarattığı için yıllarca kimseye anlatılmayabilir.
- Kusursuzluk ve Hata KorkusuYazdığı mesajı defalarca okuma, işi bitirememe, "eksik yaptım" duygusundan kurtulamama.
- Zihinsel RitüellerSayma, dua etme, belirli cümleleri içinden tekrarlama, düşünceyi "iyi" bir düşünceyle nötrleme. Dışarıdan görünmediği için fark edilmesi güçtür.
- Güvence AramaYakınlara aynı soruyu tekrar tekrar sorma. Verilen güvence kısa sürer; zamanla aile de farkında olmadan ritüelin parçası hâline gelir.
- Biriktirme ve Atamamaİhtiyaç duyulmayan eşyaları "bir gün lazım olur" düşüncesiyle elden çıkaramama, yaşam alanının daralması.
Görüşmelerde Ne Yapılır?
İlk aşamada döngünün haritası birlikte çıkarılır: hangi düşünce hangi kaygıyı tetikliyor, kaygıyı düşürmek için ne yapılıyor, o davranış döngüyü nasıl besliyor. Takıntının hangi alanlara yayıldığı ve günün ne kadarını aldığı somutlaştırılır.
Ardından çalışmanın merkezine maruz bırakma ve tepki önleme yerleştirilir: kaygı veren duruma kademeli olarak yaklaşılır ve ritüel yapılmadan beklenir. Böylece kaygının kendiliğinden düştüğü, ritüelin gerekli olmadığı doğrudan deneyimlenir. Basamaklar birlikte belirlenir; kimse hazır olmadığı bir adıma zorlanmaz.
Düşüncelerle çalışırken hedef onları yok etmek değildir. İstenmeyen düşünceler herkeste görülür; belirleyici olan onlara yüklenen anlamdır. "Bunu düşünüyorsam yaparım" gibi yorumların gerçeklikle ilişkisi Bilişsel Davranışçı Terapi teknikleriyle sınanır.
Yakınların güvence verme ve ritüele katılma alışkanlığı da ele alınır; aile desteği doğru yönlendirildiğinde süreci hızlandırır. Takıntıların başlangıcında travmatik bir yaşantı belirginse çalışma EMDR terapi ile birlikte yürütülebilir. Kaygı daha yaygın bir örüntüye dönüşmüşse anksiyete danışmanlığı sayfamıza da bakabilirsiniz. Şehir dışında yaşıyorsanız görüşmeler online terapi olarak da yapılabilir.
OKB Danışmanlığı Nasıl İlerler?
Takıntılarla çalışmanın mantığı şudur: düşünceyi zorla kovmak yerine, onu büyüten döngüyü kırmak. Süreç basamak basamak ilerler ve hiçbir adım sizin hızınızın önüne geçmez:
- İlk GörüşmeTakıntıların ne zaman başladığı, hangi alanlara yayıldığı ve günün ne kadarını aldığı konuşulur.
- Döngünün HaritasıHangi düşünce hangi kaygıyı tetikliyor, kaygıyı düşürmek için ne yapılıyor ve bu davranış döngüyü nasıl besliyor; birlikte çıkarılır.
- Ritüellerin ListesiGörünen davranışlar, zihinsel ritüeller ve kaçınmalar tek tek yazılır; kolaydan zora doğru sıralanır.
- Döngünün Anlaşılmasıİstenmeyen düşüncelerin herkeste görüldüğü ve ritüelin kısa vadeli rahatlama karşılığında takıntıyı nasıl güçlendirdiği örneklerle çalışılır.
- Maruz Bırakma ve Tepki ÖnlemeListenin en kolay basamağından başlanır: kaygı veren duruma yaklaşılır ve ritüel yapılmadan beklenir. Kaygının kendiliğinden düştüğü doğrudan deneyimlenir.
- Düşüncelerle Çalışma"Bunu düşünüyorsam yaparım", "kontrol etmezsem sorumlusu benim" gibi yorumların gerçeklikle ilişkisi Bilişsel Davranışçı Terapi teknikleriyle sınanır.
- Ailenin RolüYakınların güvence verme ve ritüele katılma alışkanlığı ele alınır. Aile doğru yönlendirildiğinde süreç belirgin biçimde hızlanır.
- Kalıcılık ve SonlandırmaTakıntının geri geldiği bir gün için plan çıkarılır; kazanımlar oturduğunda görüşme aralığı seyreltilerek süreç sonlandırılır.
Hedef, aklınıza hiç rahatsız edici bir düşünce gelmemesi değil. Hedef, o düşünce geldiğinde onu bir görev gibi görmemeniz ve hayatınızı ona göre kurmayı bırakmanızdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bir seans ne kadar sürüyor ve sıklığı nedir?
Görüşmeler standart olarak 40 dakika, ilk görüşme ise 60 dakika sürer. Sürecin başında genellikle haftada 1 seans planlanır; ilerleyen aşamalarda bu aralık 15 güne veya aya çıkarılabilir.
Takıntılarımı anlatmaya utanıyorum, yargılanır mıyım?
Hayır. OKB'de en sık görülen zorluklardan biri, zihne gelen düşüncelerin kişinin değerleriyle taban tabana zıt olmasıdır; bu yüzden yıllarca kimseye anlatılmayabilir. Düşüncenin içeriği kişinin karakteri hakkında bilgi vermez. Görüşmelerde bu ayrım en baştan konuşulur; ne kadarını, ne zaman anlatacağınıza siz karar verirsiniz.
Bana OKB tanısı koyabilir misiniz?
Hayır. Tanı koyma yetkisi hekime aittir ve psikolojik danışmanlık süreci tanı koyma ya da ilaç önerme kapsamına girmez. Görüşmelerde yapılan iş, zorlandığınız düşünce ve davranış örüntüsünü anlamak ve bu örüntüyü değiştirecek beceriler üzerine çalışmaktır. Gerekli gördüğümüzde hekime yönlendirme yapılır.
Ritüeli yapmazsam kaygım hiç geçmez mi?
Geçer. Kaygı, hiçbir şey yapılmadığında da bir süre sonra kendiliğinden düşer; buna alışma denir. Ritüel bu düşüşü hızlandırdığı için "işe yaramış" gibi görünür, ama bir sonraki sefer düşünceyi daha güçlü hâle getirir. Çalışma sırasında bu düşüş güvenli ortamda ve kademeli olarak deneyimlenir; kimse hazır olmadığı bir adıma zorlanmaz.
Kaç görüşmede sonuç alırım?
Kesin bir sayı vermek yanıltıcı olur. Takıntıların ne kadar süredir devam ettiği, kaç alana yayıldığı, günde ne kadar zaman aldığı ve eşlik eden başka zorluklar olup olmadığı süreyi belirler. İlk görüşmelerin ardından size özgü bir plan oluşturulur ve ilerleme birlikte takip edilir.
İlaç kullanıyorum, yine de terapiye gelebilir miyim?
Evet. İlaç kullanımı psikolojik danışmanlığa engel değildir; birçok durumda iki süreç birlikte yürür. İlacınızla ilgili kararlar (başlama, doz değişikliği, bırakma) yalnızca hekiminize aittir; bu konuda görüşmelerde öneri verilmez.
Ailem bana nasıl yardımcı olabilir?
Yakınların en sık yaptığı şey güvence vermek ve ritüele yardım etmektir — "merak etme, kapattın", "ben senin yerine kontrol ederim" gibi. İyi niyetle yapılan bu davranışlar farkında olmadan döngüyü besler. Görüşmelerde ailenin ne yapıp ne yapmayacağı somut biçimde belirlenir; gerekirse aile bir oturuma dahil edilir.
Görüşmeler online yapılabilir mi?
Evet. Şehir dışında yaşayan ya da ofise düzenli gelmesi güç olan danışanlar için görüşmeler online terapi olarak yürütülebilir. Ev ortamında yapılan maruz bırakma çalışmaları için online görüşme zaman zaman daha da elverişli olur.
Aklınıza takılan başka konular için tüm sorularımızı derlediğimiz sayfaya göz atabilirsiniz.
Tüm Sıkça Sorulan Sorular